Prof. Van den Berghe 

Onder stofwisseling of metabolisme [van het grieks metabolein, veranderen] verstaat men het geheel van de omzettingen waardoor de voedingsstoffen die we innemen worden afgebroken tot kleinere bouwstenen, die verwerkt worden tot bestanddelen van ons eigen lichaam. De afbraak van de voedingsstoffen levert eveneens de energie die vereist is voor de werking van onze cellen, gegroepeerd tot weefsels en organen: hart, hersenen, spieren, enzv. Tenslotte ontstaan afvalstoffen die moeten uitgescheiden worden.

Al die omzettingen gebeuren stapsgewijs door opeenvolgingen van scheikundige reacties, schematisch voorgesteld in figuur 1 door de pijlen die de bestanddelen, uitgebeeld door hoofdletters, verbinden. Samen vormen deze reeksen scheikundige reacties stofwisselingsroutes of metabole wegen. Zoals verkeerswegen kunnen metabole wegen samenkomen, zich splitsen, en elkaar kruissen. Verschillende bestanddelen kunnen dus gevormd en verbruikt worden door één of meerdere scheikundige reacties, en dus ook door één of meerdere metabole wegen. De afbraakwegen vormen het catabolisme, en de wegen die leiden tot de opbouw van eigen bestanddelen stellen het anabolisme samen.

Omzeggens alle scheikundige reacties in ons lichaam vereisen enzymes. Dit zijn gespecialiseerde eiwitten die aan scheikundige reacties toelaten door te gaan op lichaamstemperatuur. Ieder enzym brengt slechts een kleine scheikundige verandering mee. Daarbij komt dat enzymes meestal zeer specifiek zijn, d.w.z. dat ze maar inwerken op een bepaald bestanddeel. De stofwisseling omvat dus honderden enzymes, die nodig zijn om de rijke keuze voedingsstoffen die we normaal innemen te verwerken tot de verschillende stoffen waaruit we onze energie putten en tot de onnoemelijk talrijke bestanddelen waaruit onze weefsels en organen zijn opgebouwd.

Naast enzymes, vereist de stofwisseling ook transport-eiwitten: gespecialiseerde bestanddelen die stoffen in of uit de cellen vervoeren, of nog in of uit structuren binnenin de cellen.

Figuur 1. Schematische voorstelling van de stofwisseling
Stippellijnen geven aan dat verschillende bestanddelen en enzymes tussenkomen.